Eet je gezond maar lukt afvallen niet? De invloed van slaap en stress op je gewicht

Je let op je voeding, je beweegt meer en toch lijkt de weegschaal stil te staan. Of erger nog: de kilo’s sluipen er weer aan. Het is een van de grootste frustraties bij mensen die proberen af te vallen. Vaak wordt er dan gedacht: "Ik heb gewoon geen ruggengraat" of "Ik moet nog minder eten".

Maar wat als het probleem niet op je bord ligt, maar in je hoofd en je slaapkamer?

Bij Vital Clinic kijken we verder dan alleen calorieën. Obesitas en overgewicht zijn complexe biologische processen. Twee vaak vergeten factoren die jouw vetverbranding kunnen saboteren en waardoor afvallen niet lukt, zijn slaapgebrek en chronische stress. In dit artikel leggen we uit hoe dit werkt en wat je eraan kunt doen.

Stress: Waarom je lichaam vet vasthoudt

In de oertijd was stress nuttig. Als er gevaar dreigde (een roofdier), maakte je lichaam zich klaar om te vechten of te vluchten. Dit kost energie. Je lichaam reageert hierop door het hormoon cortisol aan te maken.

In onze moderne maatschappij hebben we zelden te maken met fysieke roofdieren, maar wel met chronische stress: werkdruk, financiële zorgen of een druk gezinsleven.

Het Cortisol-buikje

Wanneer je langdurig gestrest bent, blijft je cortisolspiegel hoog. Dit heeft vervelende gevolgen voor je gewicht:

• Suikerbehoefte

  Cortisol zorgt ervoor dat je bloedsuikerspiegel stijgt voor snelle energie. Als je die energie niet verbruikt (omdat je achter een bureau zit en niet wegrent voor een beer), slaat je lichaam dit op als vet.

 

• Vetopslag rond de buik

  Cortisol stuurt vetcellen specifiek naar de buikstreek. Dit zogeheten viscerale vet is niet alleen ontsierend, maar ook ongezond omdat het rondom je organen zit.

• Spierafbraak

  Chronische stress kan ervoor zorgen dat je lichaam spierweefsel afbreekt voor energie, wat je stofwisseling vertraagt.

Slaap: De vergeten sleutel tot afvallen

Veel mensen zien slaap als een luxe, iets waar je op kunt bezuinigen als je het druk hebt. Maar als je wilt afvallen, is een goede nachtrust net zo belangrijk als gezond eten.

Slaapgebrek verstoort namelijk de balans tussen twee belangrijke hongerhormonen: Ghreline en Leptine.

• Ghreline (het hongerhormoon)

  Dit hormoon geeft je hersenen een seintje dat het tijd is om te eten. Bij slaaptekort maakt je lichaam meer ghreline aan. Gevolg: je wordt wakker met honger en hebt de hele dag meer trek.

• Leptine (het verzadigingshormoon)

  Dit hormoon vertelt je hersenen dat je vol zit. Bij slaaptekort maakt je lichaam minder leptine aan. Gevolg: je blijft eten omdat het seintje "stop" te laat of niet komt.

De "Willskracht-batterij" is leeg

Naast hormonen speelt ook je brein een rol. Als je moe bent, werkt de prefrontale cortex minder goed. Dit is het deel van je hersenen dat verantwoordelijk is voor beslissingen en impulsbeheersing. Simpel gezegd: als je moe bent, is het biologisch gezien veel moeilijker om "nee" te zeggen tegen die zak chips of dat koekje.

Hoe medicatie en leefstijl samenwerken

Bij Vital Clinic behandelen we overgewicht vaak met afslankmedicatie die de hongerprikkel in de hersenen dempt en de verzadiging verhoogt. Dit is een krachtig hulpmiddel. Echter, stress en slaapgebrek kunnen de werking van deze medicatie tegenwerken.

Als je cortisol torenhoog is, vecht je lichaam letterlijk tegen het gewichtsverlies. Daarom is onze aanpak een combinatie van medicatie en leefstijl. Medicatie geeft je het zetje in de rug en de rust in je hoofd, waardoor er ruimte ontstaat om aan je slaap en stressmanagement te werken.

5 Tips voor meer rust en een beter gewicht

Wil je je afvaltraject ondersteunen? Probeer deze tips te integreren:

• Creëer een ritme

  Ga elke dag rond dezelfde tijd naar bed en sta rond dezelfde tijd op. Dit helpt je biologische klok.

• Schermvrij uur

  Het blauwe licht van je telefoon remt de aanmaak van melatonine (slaaphormoon). Leg je telefoon een uur voor het slapen weg.

• Wandelen in plaats van scrollen

  Voel je je gestrest? Ga 20 minuten wandelen. Beweging verlaagt direct je cortisolniveau.

• Eet niet te laat

  Probeer 2 tot 3 uur voor het slapengaan niet meer zwaar te eten, zodat je lichaam rust krijgt om te herstellen in plaats van te verteren.

• Wees mild voor jezelf

  Stressen over het feit dat je niet afvalt, zorgt voor... meer stress. Accepteer dat het een proces is met ups en downs.

Lukt het afvallen niet op eigen kracht?

Heb je je slaap en stress redelijk onder controle, eet je gezond, maar blijft je BMI te hoog? Dan is er mogelijk sprake van een biologische onbalans waar wilskracht alleen niet tegenop kan.

Bij Vital Clinic kijken we naar het totaalplaatje. Onze arts kan beoordelen of je in aanmerking komt voor medische begeleiding bij het afvallen.